Het tot nu toe verrichte onderzoek levert een aantal voorbeelden, waarin de SNK aanspraken op gerecupereerde stukken erkende en rechthebbenden in de gelegenheid stelde om deze "terug te kopen", maar waarvan de teruggave uiteindelijk niet is geëffectueerd. Soms is er daarbij sprake van een schrijven van of namens de eigenaars, dat zij gezien de gestelde voorwaarden afzien van de geboden mogelijkheid, soms zijn er alleen de indirecte aanwijzingen dat de eigenaars van hun rechten hebben afgezien.

In enkele gevallen deden eigenaars, die in eerste instantie niet beschikten over de benodigde middelen voor terugkoop, later alsnog een poging hun eigendommen te kopen tegen de eerder gestelde voorwaarden. Het verzoek van Wassermann werd in 1958 telefonisch afgewezen na advies van de Rijksinpecteur dat teruggave een precedentwerking zou hebben (Deelrapportage oktober 2000, p. 109) en de verzoeken van Busch werden in 1965 en 1973 eveneens afgewezen, in 1965 mede op grond van een advies van de Rijksinspecteur dat "het wenselijk is dat het schilderij van Floris van Schooten voor het Rijk behouden blijft" (Deelrapportage oktober 2000, p. 71).

Indien de criteria van het beleid zouden worden aangepast conform de aanbeveling in § 5, zou er in sommige van dergelijke gevallen waarschijnlijk geen sprake meer zijn van een terugbetalingsvoorwaarde. Daar waar die nog wel zou gelden, is het overeenkomstig de voorafgaande aanbevelingen wenselijk om in alle zaken waarin eigenaars in de gelegenheid zijn gesteld kunstwerken terug te kopen en waarin geen formele schikking is getroffen, maar uitsluitend sprake is van een berusting in het feit dat men moest afzien van de door de SNK aangeboden mogelijkheid, de rechthebbende gedurende een ruime periode, waarvan de omvang nog nader dient te worden vastgesteld, in de gelegenheid te stellen alsnog terug te kopen. Hierbij dienen overigens de in § 5 vervatte aanbevelingen over prijsindexering en afzien van beheerskosten te worden verdisconteerd.

Aanbeveling:

De commissie adviseert om de eerder niet door de eigenaren gebruikte mogelijkheden tot terugkoop weer open te stellen, voorzover althans andere gehanteerde criteria niet al zouden leiden tot een teruggave zonder financiële compensatie.