Persbericht RC 1.70

ADVIES: KUNSTVERZAMELING MET JAN VAN GOYEN TERUG NAAR ERFGENAMEN

DEN HAAG - De Nederlandse Staat moet een verzameling schilderijen, waaronder werken van Jan van Goyen en C. Engelbrechtsz, teruggeven aan de erfgenamen van de voormalige eigenaar. Zo luidt het advies van de Restitutiecommissie, die ook oordeelde dat de erfgenamen EUR 325.000 voor de schilderijen dienen te betalen.

De verzameling omvat twaalf schilderijen die toebehoorden aan de joodse particuliere verzamelaar Hans Ludwig Larsen. Diens kleinkinderen verzochten de minister van OCW in 2007 om restitutie van de werken. Nadat Larsen zelf in 1937 was overleden, vluchtte zijn weduwe vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog met hun twee kinderen naar de Verenigde Staten. Een museum in Leiden nam de schilderijen, op dat moment deel van een onverdeelde nalatenschap, in bewaring. Een door het naziregime aangestelde Verwalter haalde ze daar vervolgens weg en verkocht ze in 1943 aan, onder anderen, een inkoper voor Hitler. Zoals de verzoekers al aanvoerden, is er volgens de commissie sprake van onvrijwillig bezitsverlies, door omstandigheden die direct verband hielden met het naziregime.

Onderzoek wees uit dat er bij de verkoop een geldbedrag voor de schilderijen is betaald aan de Verwalter en dat dit na de oorlog is uitgekeerd aan de executeurs-testamentair die de nalatenschap van Larsen in Nederland beheerden. Dat bedrag, zo oordeelt de commissie, is ter vrije beschikking gekomen van de erfgenamen. De Restitutiecommissie heeft daarom aan teruggave van de schilderijen de verplichting verbonden, dat de erfgenamen de ontvangen prijs dienen terug te betalen. Na aftrek van kosten die in de oorlog op de rechthebbenden zijn verhaald en omgerekend naar huidige prijsniveaus, is dat een bedrag van EUR 325.000. 

De Restitutiecommissie
Sinds januari 2002 adviseerde de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog, kortweg Restitutiecommissie, de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over 75 claims op cultuurgoederen in het bezit van de rijksoverheid. Daarnaast heeft de commissie tot dusver drie bindende adviezen uitgebracht in geschillen tussen twee partijen over een cultuurgoed dat niet in het bezit is van de rijksoverheid. De commissie staat sinds 1 januari 2009 onder voorzitterschap van Willibrord Davids.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Evelien Campfens, secretaris/rapporteur van de Restitutiecommissie, telefoon (070) 376 59 92.

Betreffende adviezen: