Persbericht RC 3.45

TWEEDE BINDEND ADVIES TERUGGAVE SCHILDERIJ TOOROP

De Zeeuwse Museumstichting dient het schilderij Gebed voor de maaltijd van Jan Toorop terug te geven aan de erfgenamen van de voormalige eigenaar, onder betaling door de erfgenamen van EUR 121.500,- aan de Zeeuwse Museumstichting (hierna: het Museum). De erfgenamen zullen het werk daarnaast, bij een voorgenomen verkoop in de komende tien jaar, eerst te koop moeten aanbieden aan het Museum. Zo luidt het tweede bindend advies van de Restitutiecommissie, de commissie die adviseert over claims op roofkunst.

Het bindend advies heeft betrekking op een geschil over de eigendom van Gebed voor de maaltijd, dat zich in de collectie van het Zeeuws Museum te Middelburg bevindt. Het betreft een geschil tussen de kleinkinderen van de joodse eigenaar die het bezit van het schilderij omstreeks 1938 verloor en het Museum, dat het schilderij in 1981 aankocht.

Gebed voor de maaltijd was eigendom van de joodse zakenman en kunstverzamelaar Ernst Flersheim te Frankfurt am Main. Vanaf 1933 werd zijn familie steeds harder getroffen door anti-joodse maatregelen onder het nazibewind in Duitsland, als gevolg waarvan de familie uitweek naar het buitenland. In of omstreeks 1938 is een in Duitsland achtergebleven hoeveelheid kunstwerken uit de collectie Flersheim geconfisqueerd door de Gestapo. Hieronder bevond zich Gebed voor de maaltijd. Decennia later, in 1981, kocht het Museum het schilderij bij een Nederlandse kunsthandelaar.

De commissie oordeelt in haar advies dat het schilderij aan de erven Flersheim teruggegeven dient te worden vanwege het onvrijwillige bezitsverlies van Flersheim, het grote emotionele belang van zijn kleinkinderen bij teruggave en hun aanbod om het aankoopbedrag aan het Museum te vergoeden. De commissie is daarnaast van oordeel dat bij de aankoop in 1981 geen sprake was van onzorgvuldig handelen van de kant van het Museum. De commissie acht het redelijk en billijk dat de erfgenamen bij teruggave EUR 121.500,- aan het Museum betalen. Dit is het bedrag dat het Museum bij de aankoop in 1981 voor het kunstwerk betaalde (NLG 150.000,-), geïndexeerd volgens het algemene prijsindexcijfer. Daarnaast legt de commissie aan de erven Flersheim onder meer nog de verplichting op het schilderij, bij een voorgenomen verkoop binnen tien jaar, eerst te koop aan te bieden aan het Museum.

De Restitutiecommissie

Sinds januari 2002 adviseerde de Restitutiecommissie de minister van OCW over 58 claims op cultuurgoederen in bezit van de rijksoverheid. Daarnaast kan de commissie op grond van artikel 2 lid 2 van haar Instellingsbesluit een bindend advies uitbrengen over een geschil dat twee partijen voorleggen over een cultuurgoed dat niet in het bezit is van de rijksoverheid. Hierbij vormen ‘redelijkheid en billijkheid’ het toetsingskader. Voor de tweede keer is nu sprake van een dergelijk bindend advies.
_____________________________________________________________________________
Meer informatie:
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mr. Evelien Campfens, secretaris/rapporteur van de Restitutiecommissie, telefoon (070) 376 59 92.